Jerzy Trela
Jerzy Trela (właśc. Józef Jerzy Trela, 1942–2022) był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów teatralnych, filmowych i telewizyjnych, pedagogiem oraz rektorem krakowskiej PWST. Przez ponad cztery dekady był filarem Narodowego Starego Teatru w Krakowie (tworząc legendarne kreacje Konrada w Dziadach i Wyzwoleniu Konrada Swinarskiego), a szerokiej publiczności zapadł w pamięć także jako zbójnik Bacuś w kultowym serialu Janosik. Najważniejsze informacje i kariera • Młodość i krakowska scena. Urodził się 14 marca 1942 roku w podkrakowskich Leńczach w rodzinie kolejarza. Po ukończeniu krakowskiego Liceum Sztuk Plastycznych pracował w Teatrze Lalek w Nowej Hucie, a w 1969 roku ukończył Wydział Aktorski PWST w Krakowie. Przez niemal całe życie zawodowe (1969–2014) był związany z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie, współpracując z takimi reżyserami jak Konrad Swinarski, Jerzy Jarocki, Andrzej Wajda, Kazimierz Kutz i Krystian Lupa. W latach 1984–1990 pełnił funkcję rektora krakowskiej PWST. • Najsłynniejsze role ekranowe. Zadebiutował w filmie pod koniec lat 60., m.in. w serialu Stawka większa niż życie i Kolumbowie. W serialu i filmie Janosik (1973–1974) zagrał zbójnika Bacusia, należącego do najbliższej drużyny harnasia. Stworzył dziesiątki wybitnych ról filmowych i serialowych, m.in. w produkcjach Sanatorium pod Klepsydrą (1973), Spokój (1976), Królowa Bona (1980), Człowiek z żelaza (1981), Karczma na bagnach / Znak wilczycy (1983), Trzy kolory: Biały (1994), Pan Tadeusz (1999, jako Podkomorzy), Quo vadis (2001, jako Chilon Chilonides – rola nagrodzona Orłem), Stara baśń (2003, jako Wizun) oraz Ida (2013). • Mistrz mowy polskiej. Sława jego głosu, dykcji i interpretacji poezji zaowocowała licznymi nagraniami radiowymi, audiobookami oraz tytułem Mistrza Mowy Polskiej (2010). Życie prywatne i śmierć • Rodzina. W 1965 roku poślubił Georgette (Jerzynę), z którą był związany aż do jej śmierci w 2015 roku; para doczekała się dwójki dzieci – syna Piotra i córki Moniki. • Śmierć i upamiętnienie. Przez wiele lat zmagał się z chorobą nowotworową. Zmarł 15 maja 2022 roku w Krakowie w wieku 80 lat i został pochowany w rodzinnym grobowcu w Leńczach. Za swoje zasługi otrzymał najwyższe odznaczenia państwowe, m.in. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz tytuł Honorowego Obywatela Krakowa.
Znany z
- Dekalog (1989)
- Stawka większa niż życie (1968)
- Trzy kolory: Biały (1994)
- Ekstradycja (1995)
- Wielka woda (2022)
- Ida (2013)
- Królowa Bona (1980)
- Blisko, coraz bliżej (1983)
- Na Srebrnym Globie (1989)
- Janosik (1974)
- Żywioły Saszy (2020)
- Danton (1983)
- Kolumbowie (1970)
- Z Biegiem Lat, z Biegiem Dni... (1980)
- Sanatorium pod Klepsydrą (1973)
- Znachor (1982)
- Biała wizytówka (1989)
- Quo Vadis (2003)
- Quo Vadis (2001)
- Stara baśń. Kiedy słońce było bogiem (2003)