James Spader

James Spader (ur. 7 lutego 1960 w Bostonie) to amerykański aktor filmowy, telewizyjny i głosowy, trzykrotny laureat nagrody Emmy oraz zdobywca Złotej Palmy w Cannes. Słynie z charakterystycznego, magnetycznego głosu oraz kreacji ekscentrycznych, charyzmatycznych i niejednoznacznych moralnie postaci. Wczesne lata i początki • Pochodzenie i edukacja. Urodził się w rodzinie nauczycieli w Massachusetts, a w wieku 17 lat porzucił naukę w prestiżowej szkole Phillips Academy, by przenieść się do Nowego Jorku i zająć aktorstwem. • Pierwsze prace. Zanim trafił przed kamerę, imał się różnych zajęć – pracował m.in. jako pomywacz, kierowca ciężarówki oraz instruktor jogi. Kariera i najważniejsze role • Debiut i przełom. Na dużym ekranie zadebiutował w 1981 roku w melodramacie Niekończąca się miłość (Endless Love), a międzynarodowe uznanie przyniosła mu rola w kultowym dramacie Seks, kłamstwa i kasety wideo (1989). • Kino lat 90. i 2000. Zapisał się w historii kina dzięki występom w takich produkcjach jak Gwiezdne wrota (Stargate, 1994), kontrowersyjny Crash: Niebezpieczne pożądanie (1996) czy Sekretarka (2002). • Ikoniczne role serialowe. Ogromną popularność telewizyjną zdobył jako błyskotliwy prawnik Alan Shore w serialach Kancelaria adwokacka i Orły z Bostonu (2003–2008), Robert California w Biurze (The Office) oraz charyzmatyczny przestępca Raymond „Red” Reddington w hicie Czarna lista (The Blacklist, 2013–2023). • Uniwersum Marvela. Użyczył głosu i mimiki tytułowej sztucznej inteligencji w filmie Avengers: Czas Ultrona (2015), a w październiku 2026 roku powrócił do roli Ultrona w miniserialu VisionQuest na platformie Disney+. Nagrody i życie prywatne • Najważniejsze wyróżnienia. Zdobył nagrodę dla najlepszego aktora na festiwalu w Cannes za Seks, kłamstwa i kasety wideo (1989) oraz trzy statuetki Primetime Emmy za rolę Alana Shore’a. • Życie osobiste. Z pierwszego małżeństwa z dekoratorką wnętrz Victorią Kheel (1987–2004) ma dwóch synów: Sebastiana i Elijaha. Od 2002 roku jest związany z aktorką i rzeźbiarką Leslie Stefanson, z którą ma syna Nathanaela.

Znany z