Frank Whaley
Frank Joseph Whaley (ur. 20 lipca 1963 w Syracuse w stanie Nowy Jork) to amerykański aktor charakterystyczny, reżyser, scenarzysta, komik i muzyk, znany z ról zagubionych, często pechowych bohaterów. Zadebiutował w 1987 roku, a szeroką rozpoznawalność przyniosły mu występy w takich filmach jak Pole marzeń (1989), The Doors (1991), Pulp Fiction (1994) oraz Szkoła rocka (2003). Podstawowe informacje • Data i miejsce urodzenia. Urodził się 20 lipca 1963 roku w Syracuse w stanie Nowy Jork w rodzinie o irlandzkich i sycylijskich korzeniach. Jego starszy brat Robert również został aktorem i kompozytorem. • Wykształcenie i teatr. Ukończył aktorstwo na State University of New York at Albany oraz kształcił się w nowojorskim Actors Studio. Jest współzałożycielem nowojorskich grup teatralnych The Naked Angels oraz Malaparte. • Życie prywatne. W 2001 roku poślubił pisarkę Heather Buchę, z którą mieszka w Nowym Jorku i wychowuje dwoje dzieci – Tallulah Josephine oraz Bustera Williamsa. Przebieg kariery i najważniejsze role • Debiut i współpraca z Oliverem Stone'em (1987–1993). Na dużym ekranie zadebiutował jako młodsza wersja bohatera granego przez Jacka Nicholsona w dramacie Chwasty (Ironweed, 1987). Szybko zwrócił na siebie uwagę w głośnych produkcjach, takich jak Pole marzeń (1989), Urodzony 4 lipca (1989), komedia romantyczna Szansa dla karierowicza (Career Opportunities, 1991), JFK (1991) oraz biografia muzyczna The Doors (1991), w której zagrał gitarzystę Robby'ego Kriegera (samodzielnie wykonując partie gitarowe). • Przełom w Pulp Fiction i kino lat 90. (1994–1999). Widzom na całym świecie zapadł w pamięć jako przerażony Brett zjadający burgera Big Kahuna w kultowej scenie przesłuchania przez Julesa i Vincenta w Pulp Fiction Quentina Tarantino (1994). W tym samym roku zagrał główną rolę u boku Kevina Spaceya w czarnej komedii Szkoła rekinów (Swimming with Sharks, 1994), a później wystąpił m.in. w thrillerze akcji Tajna broń (Broken Arrow, 1996). • Reżyseria, seriale i najnowsze projekty (1999–2026). W 1999 roku zadebiutował jako reżyser i scenarzysta świetnie przyjętego dramatu Król Joe (Joe the King), a później wyreżyserował także filmy The Jimmy Show (2001), New York City Serenade (2007) oraz Like Sunday, Like Rain (2014). Jako aktor wystąpił w filmach Czerwony smok (2002), Szkoła rocka (2003), World Trade Center (2006) i Motel (Vacancy, 2007), a także w popularnych serialach Ray Donovan, Pod kopułą oraz Luke Cage (jako detektyw Rafael Scarfe). W latach 2024–2026 zagrał w filmach The Fence and the Fox (2024), Saint Clare (2024) oraz The Tale of Nicky Newark (2026). Najważniejsze nagrody • Nagroda im. Waldo Salta na festiwalu Sundance (1999). Zdobył prestiżowe wyróżnienie za najlepszy scenariusz dla swojego debiutu reżyserskiego Król Joe.
Znany z
- Prawo i porządek: Sekcja specjalna (1999)
- Dr House (2004)
- Imperium (2015)
- Agenci NCIS (2003)
- Prawo i porządek (1990)
- CSI. Kryminalne zagadki Las Vegas (2000)
- Zaprzysiężeni (2010)
- Czarna lista (2013)
- Chicago Med (2015)
- Prawo i porządek: Zbrodniczy zamiar (2001)
- Elementary (2012)
- Świry (2006)
- Gotham (2014)
- Pohamuj entuzjazm (2000)
- Medium (2005)
- Orły z Bostonu (2004)
- Unforgettable: Zapisane w pamięci (2011)
- Tom Clancy's Jack Ryan (2018)
- Tożsamość szpiega (2007)
- MacGyver (2016)